అమ్మ ఒడి

గత టపాలో చెప్పినట్లుగా గ్రామీణుల జీవితాల్లో తత్త్వాలు, పనితో పాటు పాటలూ ఉండేవి. జీవితాలని గాడి తప్ప నివ్వకుండా, క్రమశిక్షణని గుర్తు చేస్తూ, పదార్ధం వెంట పరుగుని నియంత్రించేవి.

అంతేగాక, గ్రామాలలో రైతుల జీవితాలు ఎప్పుడూ క్రియాశీలతతో, సందడితో, పండుగలతో ముడిపడి ఉండేవి. పసితనం నుండీ రైతు కుటుంబాల్లో పిల్లలు, వ్యవసాయపు పనులని పరిశీలిస్తూ, పని నేర్చుకుంటూ పెరిగేవాళ్ళు. పొలాల్లో శ్రమించే సత్తువ కోల్పోయి, ఇంట్లో విశ్రాంతి తీసుకునే తాతల దగ్గర, వాళ్ళు తాళ్ళు పేనే పని చేస్తుండగా, ఆ పనిని పరిశీలిస్తూ, దాని గురించి ప్రశ్న లేసి విసిగిస్తూ… తాతయ్యలు చెప్పే కథలూ కబుర్లూ వినటం… ఆ పిల్లలకి పరిపాటి. వాళ్ళ చదువంతా కలిపి ‘పెద్ద బాలశిక్ష’ మాత్రమే! (నిజానికి ఆ పేరుతో, వారి చదువుల అంశాలన్నీ, తర్వాత పుస్తకంగా సంకలించ బడ్డాయి.)

అందులో వాళ్ళు వ్రాయటం, చదవటం, చిన్నపాటి లెక్కలు వేయటం నేరుస్తారు. బద్దింపు విధానంలో కూడికలు, తీసివేతలూ, హెచ్చింపులూ, భాగింపులే గాక, వడ్డీ లెక్కలూ, నిష్పత్తుల లెక్కలూ, అనుపాతాలూ నేరుస్తారు. సగటు కట్టడాలూ, శాతాలూ లెక్కించడాలూ అర్ధం చేసుకుంటారు. అంతే! డిఫరెన్షియల్స్, ఇంటెగ్రల్స్ అంటూ కాలిక్యులస్ లూ, ట్రిగనోమెట్రీలు వాళ్ళకి అవసరం లేదు.

రేఖాగణితంతో కొద్దిపాటి పరిచయం, వాళ్ళకి ఆకృతులని గుర్తించే నేర్పు వచ్చేలా చేస్తుంది. పరిసరాల విజ్ఞానం, భౌగోళిక గుర్తింపులూ తెలుస్తాయి. పంచాంగపు లెక్కలు తెలుస్తాయి. ఋతువులూ, సంవత్సరాల పేర్లూ, రాశీఫలాలు గట్రా గురించి, కొంత అవగాహన కలుగుతుంది. జీవశాస్త్రం, వృక్షశాస్త్రం అంటూ మనం సవాలక్ష పేర్లతో నేర్చుకునే బాదరబందీ ఏదీ లేకుండా, వాళ్ళ వృత్తికి తగినంత పరిజ్ఞానం తెలుసుకునేవాళ్ళు.

అది నేటి సైన్స్ అంత అధునాతనమైనదీ, విస్తారమైనదీ, సాంకేతికమైనదీ గాకపోయినా, ఖచ్చితంగా ఇంగిత జ్ఞానంతో కూడినది. మార్కుల కుంభకోణాలు, ర్యాంకుల కుంభకోణాలు లేనిది.

చివరిగా పెద్దబాలశిక్షలో ఉండే చిన్న కథలతో… ఇరుగుపొరుగు సంబంధాలు, నీతి విషయాలు, ఇతరులతో మెలిగే వ్యవహారశైలి, రాజు, గ్రామ పెద్ద, కరణాలు గట్రాల పరిపాలనా విధానం గురించి, పరిచయం కలుగుతుంది. దాంతో వాళ్ళ ప్రాధమిక విద్య పూర్తయినట్లే!

అయిదేళ్ళ దాక అమ్మానాన్నల వెనక, అవ్వాతాతల ఒడుల్లో, మాటలూ పాటలూ నేర్పిన పిల్లలు, తోటి పిల్లలతో ఆడుకుంటూ, ఇంటి పరిసరాల్లో పశుపక్ష్యాదుల్ని పరిశీలిస్తూ, ప్రాధమిక జ్ఞానాన్ని ఒంట బట్టించుకునే వాళ్ళు. అంతేగానీ, ఇప్పటి పిల్లల లాగా father’s father is a grand father అని బట్టి పట్టే వాళ్ళు కాదు.

అయిదేళ్ళు వచ్చి అక్షరాభ్యాసమనే కార్యక్రమం పూర్తయ్యేదాకా, వ్రాత పనిముట్లు (బలపం, పెన్సిలూ, పెన్ను గట్రాలు) ముట్టుకోనక్కర లేదు. ఇక బండెడు పుస్తకాల బరువూ, హోంవర్కుల వత్తిళ్ళూ ఎక్కడ? అయిదేళ్ళ వయస్సు వరకూ, హాయిగా, స్వేచ్ఛగా, పెద్దవాళ్ళ వాత్సల్యాన్ని ఆనందిస్తూ ‘బడుద్దాయ్’ల్లా తిరిగేసే వాళ్ళు. తర్వాతే ‘పెద్దబాల’ శిక్ష కూడా!

పిల్లల సామర్ధ్యం, ఆసక్తి, ధారణ శక్తిని బట్టి, పెద్ద బాలశిక్ష లేదా తత్సమాన చదువుని వాళ్ళు, రెండు నుండి మూడేళ్ళ కాలంలో పూర్తి చేసేవాళ్ళు. కొందరికది అయిదేళ్ళు పట్టటం కూడా అసాధారణం కాదు.

ఇక అప్పుడు వాళ్ళ విద్య, ఇతిహాసాల వైపుకీ, నీతి శాస్త్రాల వైపుకీ మళ్ళుతుంది. ఇతిహాసాల నుండి కథల పూర్వకంగా పిల్లలు… ఒక దృక్పధాన్నీ, తాత్త్విక దృష్టినీ, నీతిపరమైన హద్దుల్నీ నేర్చుకునేవాళ్ళు. కొన్ని శ్లోకాలని, పద్యాలని బట్టి వేయించటం ద్వారా… వాళ్ళ జ్ఞాపకశక్తినీ, ధారణ శక్తినీ పెంచటం ఉండేది. నీతి శాస్త్ర పద్యాలూ నేర్పేవాళ్ళు.

అప్పటికి సగం చెక్కిన శిల్పంలా మలచబడిన పిల్లలు… మెల్లిగా ఒక వ్యక్తిత్వాన్ని, తమదైన మేధస్సునీ, వ్యవహారశైలినీ, దృక్పధాన్ని అలవరుచుకుంటారు.

ఇదంతా పూర్వయ్యేటప్పటికి పిల్లలు, 10 నుండి 12 ఏళ్ళు సంతరించుకుంటారు. ఇక అప్పుడు పిల్లల ఆసక్తి, నైపుణ్యం, సామర్ధ్యాలని బట్టి, తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సాహం, ఇష్టాయిష్టాల మీద ఆధారపడి, పిల్లలు, పై చదువులకి అంటే ప్రత్యేకమైన విద్యల నార్జించేందుకు పంపబడే వాళ్ళు.

ఉదాహరణకి పిల్లవాడికి సంగీతమంటే ఆసక్తి ఉంటే, తల్లిదండ్రులందుకు సమ్మతిస్తే, ఆ పిల్లవాడి కోసం గురువు అన్వేషింపబడేవాడు. సంగీతం నేర్పగల గురువు కోసమన్న మాట. తగిన గురువును వెతుక్కొని, అభ్యర్ధించుకొని, గురువుని ఆశ్రయించి, సేవలతో, వినయ విధేయలతో గురువుని ‘ఇంప్రెస్’ చేసుకుని, విద్య నేర్చుకునే వాళ్ళు. విద్యాభ్యాసం పూర్తయ్యాక, స్థోమతని బట్టి, గురువు ఆనతిని బట్టి, గురుదక్షిణ సమర్పించుకునే వాళ్ళు.

సాహిత్యం, తర్కం, గణితం, ఖగోళ జ్యోతిష్యాది శాస్త్రాలు, చిత్రలేఖనం, శిల్పం ఇత్యాది కళల విషయంలోనూ ఇంతే! వ్యాపారం, వైద్యం, వంటి ఇతర సేవలు (ఆయుర్వేదం వంటివి) కూడా ఇదే విధంగా కొనసాగేవి.

ఇది సమాజంలో ఎంత బలంగా వేళ్ళూనుకు పోయిన సంస్కృతి అంటే –

నా చిన్నప్పుడు మా నాన్న దగ్గర ‘ఆటోమొబైల్ ఎలక్ట్రిషియన్’ పని నేర్చుకునేందుకు పది పన్నెండేళ్ళ పిల్లలు వచ్చి చేరేవాళ్ళు. వాళ్ళల్లో కొందరు మా ఇంట్లోనే ఉండేవాళ్ళు. తిండి తిప్పలు సమకూర్చి, మా నాన్న వాళ్ళకి పనినేర్పే వాళ్ళు. వాళ్ళలో చిన్న వాళ్ళు మమ్మల్ని ‘అక్కా’ అని పిలిస్తే, పెద్ద వాళ్ళని మేం ‘అన్నా’ అని పిలిచేవాళ్ళం.

పని కొంచెం బాగా నేర్చుకున్నాక, వాళ్ళు మా నాన్నకి పనిలో సాయం అందించేవాళ్ళు. అప్పుడు వాళ్ళకి మా నాన్న ‘బేటా’ పేరుతో, దినసరి భత్యం చెల్లించే వాళ్ళు. అదీ మా ఇంట్లోనే తింటూ, మా ఇంట్లోనే ఉండేవాళ్ళకి గాకుండా, బయట నుండి వచ్చే వాళ్ళకి!

ఈ విధంగా వాళ్ళ సామర్ధ్యాన్ని బట్టి అయిదారేళ్ళు (కొందరైతే పది పన్నెండేళ్ళ) పని నేర్చుకున్నాక, వాళ్ళు స్వంతంగా వర్క్ షాప్ తెరుచుకునేటప్పుడు, పని నేర్పిన గురువుకి ‘గురుపూజ’ నిర్వహిస్తూ, వాళ్ళ షాప్ కి పూజ, గురువు చేతే చేయించుకునేవాళ్ళు.

అలాంటి సంధర్బాలలో మా అమ్మానాన్నలకి పట్టుబట్టలూ, బంగారు నగలు (గొలుసూ, ఉంగరాల వంటివి) పెట్టి సత్కరించటం, నాకు ఊహ వచ్చాక కూడా తెలుసు. అదే గురుదక్షిణ అన్నమాట!

“పిడికెడు అన్నం పెట్టి పని నేర్పు మేస్త్రీ! నీ పేరు చెప్పుకుని బ్రతికేస్తాడు!” అంటూ తమ కొడుకుల్ని మా ఇంట్లో వదిలే వాళ్ళు. ఎప్పుడూ చూసినా మా ఇంట్లో కనీసం ముగ్గురైనా ఇలాంటి కుర్రాళ్ళు ఉండేవాళ్ళు!

అంత బలమైన ముద్ర గలది గురుకుల వ్యవస్థ. ఇప్పుడు అది పూర్తిగా మారి పోయిందనుకొండి, అది వేరే విషయం!

ఇక ఈ విధంగా ఏ ఇతర కళ లేదా శాస్త్రాల మీదా అధ్యయనాసక్తి, అభ్యాసనాసక్తి లేని పిల్లలు, లేదా ఆసక్తి ఉన్నా తల్లిదండ్రుల ప్రోత్సహించని పిల్లలు, తమ వారసత్వ విద్యని వృత్తినీ చేపట్టే వాళ్ళు.

సహజంగానే అది వారి వారసత్వపు విద్య అయ్యేది. అంటే కుల వృత్తి మాదిరిగా నన్న మాట. వారి తల్లిదండ్రుల వృత్తినే వాళ్ళూ స్వీకరించటం జరిగేది. రైతు కొడుకు రైతు గానూ, కుమ్మరి కొడుకు కుమ్మరి గానూ, వడ్రంగి కొడుకు వడ్రంగి గానూ!

నిజానికి జన్మతః లేదా, కులాన్ని బట్టి, వృత్తి అవలంభించటం అనేది, క్రమంగా సంభవించిన పరిణామం. అన్నివృత్తులూ వాటి వాటి పాత్రతని బట్టి సమాదరించబడిన నాడు, వైషమ్యాలు అంత ఎక్కువగా సమాజంలో పెచ్చరిల్లని నాడు, అహంకారం, కుంచిత ధోరణి వంటి మానసిక వికారాలు సమాజంలో పెచ్చరిల్లని నాడు, అదంతా చాలా మామూలుగా జరిగి పోగలిగేది. ‘అగ్రవర్ణం, అగ్రకుల వృత్తి, నిమ్న కులం, నిమ్న కులవృత్తి’ అనే అంతరాలు ఏర్పడిన నాడు, ఘర్షణ నెలకొనటం సహజమే కదా!?

గతంలో అంతా మంచే అని కాదు గానీ, అప్పటి సామాజిక వ్యవహార శైలినీ, జీవన వ్యవస్థనీ ఏ విధంగా కాలుష్య పరిచారో… అదే, కుట్ర తీరు! దానిని వివరించే ప్రయత్నమే ఇది!

ఇప్పుడు నటుల సంతతి నటనా వృత్తి చేపడుతున్నారు. కార్పోరేట్ కంపెనీల అధినేతల సంతానం, తండ్రుల కుర్చీలని వారసత్వంగా అందుకుంటున్నారు. రాజకీయ నాయకుల కెరీర్ ని, కొడుకులూ కూతుళ్ళు కోడళ్ళు అల్లుళ్ళతో సహా బంధువులంతా, అంది పుచ్చుకుంటున్నారు. దాని గురించి… ఇప్పుడు, ఏ మీడియా, ఏ అధునాతన రచయితలూ/రచయిత్రులూ, అభ్యుదయ వాదులూ, మాట్లాడటం లేదు గానీ… ఒకప్పుడు చాకలి కొడుకు చాకలే కావాలా? మంగలి కొడుకు మంగలే కావాలా? అంటూ… BC లనీ SC లనీ ST లనీ వర్గ విభజనలు చేసి మరీ, చిచ్చు పెట్టారు. [ఆ చిచ్చు నేటికీ కొనసాగటం చూస్తూనే ఉన్నాం కదా!] కుల వృత్తులతో కూడిన ప్రాచీన హైందవ సమాజమంత భ్రష్ఠమైనది మరొకటి లేదని ఎలుగెత్తి అరిచారు. అదలా ఉంచి మళ్ళీ వ్యవసాయ రంగం దగ్గరికి వస్తే…

ఈ వారసత్వ విద్యలనీ, వృత్తులనీ వాళ్ళు తమ తల్లిదండ్రుల నుండీ, అవ్వాతాతల నుండీ, ఇతర పెద్దల నుండీ అభ్యసించేవాళ్ళు. అయితే అబ్బాయిలే ఎక్కువగా, ఈ వృత్తి విద్యలని అభ్యసించే వాళ్ళు. అదే విధంగా ‘అక్షరాస్యత’ అంటే ‘పెద్ద బాలశిక్ష’ణ కూడా, పూర్తిగా అబ్బాయిలకే అందుబాటులో ఉండేది. అమ్మాయిలది దాదాపుగా మౌఖిక విద్యే! కొంతమంది అమ్మాయిలకు ఈ ప్రాధమిక విద్య అందినా తర్వాత అమ్మాయిలందరూ ఇంటిని నిర్వహించటమే నేర్చుకునేవాళ్ళు.

ఈ పాత పద్ధతుల్లోని అన్ని ప్రతికూలతలని పరిహరించి, సానుకూలతలని మాత్రమే గ్రహించి,

అదే విధంగా మన ఇప్పటి పద్దతుల్లోని ప్రతికూలతలని తొలగించి, సానుకూలతలని గ్రహించి,

అన్నిటినీ మేళవించి, ఇప్పటి పరిస్థితులకీ, అవసరాలకీ అనుగుణంగా మెరుగు పరచి… మన పిల్లల విద్యా వ్యవస్థని నిర్మించుకుంటే… అది ఎంత హాయిగా, ఎంత వత్తిడి రహితంగా ఉంటుందో కదా!?

ఇక ఈ వృత్తి విద్యల్లో… రైతు కుటుంబాల విషయాని కొస్తే…ఒక రైతు కుమారుడు, తన ప్రాధమిక విద్యాభ్యాసం ముగించాక, (ముగించక పోయినా సరే) వారికి పదిహేనేళ్ళ వయస్సుండగా… మేనమామ పంచెలుపెడతాడు. దాంతో వారి వృత్తి జీవితపు పండుగ ప్రారంభమౌతుంది.

ఏ వృత్తి అవలంబించే వారికైనా, మేనమామ పంచెలు పెట్టాడంటే, వాళ్ళిక పెద్ద వాళ్ళయ్యారనీ, బాధ్యతాయుత జీవితంలోకి అడుగుపెట్టారనీ అర్ధం! బాల్యం అయిపోయిందనీ, బాల్య చేష్టలిక తగ్గించుకోవాలనే హెచ్చరిక, ఆ పండుగ జరిపే ఆచారంలో ఉంటుంది. ఇదే పోలిక, 11 ఏళ్ళ వయస్సుకి ఆడపిల్లకి మేనమామ ఓణీలివ్వడంలోనూ ఉంటుంది.

ఇక తొలిసారి నాగలి పట్టించే రోజున కూడా పండుగ చేస్తారు. పిల్లవాడి చేత నాగలికీ, ఇతర వ్యవసాయ పనిముట్లకీ, ఎద్దులకీ పూజ చేయిస్తారు. పిల్లవాడి తలపై అక్షతలు జల్లి పెద్దలంతా దీవిస్తారు. అదే ఆడపిల్ల అయితే, తొలిసారి కవ్వం పట్టించే రోజున ఇలాగే చేస్తారు.

మా చెల్లెళ్ళకు చెయ్యలేదు గానీ, నాకైతే…కవ్వం పట్టించే రోజున, మా ఇంట్లో అమ్మ దేవుడికి పొంగలి నా చేత వండించి నైవేద్యం పెట్టించింది. గుంజకి కట్టిన పెద్ద కవ్వానికి, క్రిందా పైనా తాడుతో కట్టి, నాన్న నాకు కవ్వాన్ని ‘హాండిల్’ చెయ్యటం నేర్పారు. సినిమాల్లో చూపిస్తారు చూడండి, అలాంటి నిలువెత్తు పెద్ద కవ్వం మా ఇంట్లో ఉండేది. ఆవులూ గేదెలూ ఉండటంతో, పాలూ మా ఇంట్లో సమృద్దిగా ఉండేవి.

ఆ నిలువెత్తు కవ్వం మీద మోజు కొద్దీ, కొన్ని రోజులపాటు జడగంటలు పెట్టుకుని ముస్తాబై, ఆపైన పెరుగు చిలికేదాన్ని. (ఆ తర్వాత టైమ్ లేదంటూ కాలేజీకి పరిగెడితే, చివరికి నాన్న టేబుల్ ఫ్యాన్ కి రెక్కలు తీసేసి, చిన్ని కవ్వం తగిలించి, స్టాండు ని భూమికి లంబంగా గాకుండా సమాంతరంగా రాడ్డుకి బిగించి, మజ్జిగ మెషిన్ తయారు చేసారు. దానితో అమ్మ వెన్న తీసేది.)

ఆ విధంగా మగపిల్లల చేత నాగలి, ఆడపిల్లల చేత చల్లకవ్వం పట్టించిన రోజున, పాలు పొంగించి పొంగలి చేయటం, పూజలు చేయటం, పండుగ జరపటంలో… పాడి పంటలు తమ ఇంట పొంగి పొర్లాలనే ఆకాంక్ష ఉంటుంది.

మరిన్ని విషయాలతో తదుపరి టపా.
అందాకా అమ్మ కడుపు చల్లగా అందరికీ మంచి జరగాలి.
సర్వేజనా సుఖినో భవంతు!

ఈనాటి వ్యవసాయం ఎలా ఉందో మనకి ప్రత్యక్షంగా తెలిసిందే! ఆనాటి వ్యవసాయం గురించి పెద్దలు పదిల పరిచిన చరిత్ర, సాహిత్యం, కళారూపాలు, జీవన శైలీ, ఆచార వ్యవహారాలు మనకి చాలా సమాచారాన్నే చెబుతాయి.

దాశరధి రంగాచార్య గారి ‘నా జీవన వేదం’లో మన ముందు తరాల వారి సామాజిక జీవనపు తీరుతెన్నులు కళ్ళకి కట్టినట్లు కనిపిస్తాయి. మా అమ్మా, నాన్నల నుండీ, ఇతర పెద్దల నుండీ, వారి చిన్నప్పుడు వారి పల్లె జీవితం గురించీ, నాటి వ్యవసాయపు తీరు గురించి విని ఉన్నాను.

మా తాత వ్యవసాయం చేస్తుండగా చూసి ఉన్నాను. కంది మినప చేలో కలుపు తీయటం, పరిగె ఏరటం, చాలు సరి చేయటం, గట్రా… నాకు స్వయంగా తెలుసు.

కల్లం తడిపేందుకు కుంట నుండి నాలుగు కడవల నీళ్ళు తెచ్చేసరికి ‘బేర్’ మన్నాను. అప్పటికి నాకు ఏడేళ్ళు ఉంటాయి. కంది చేను కోతకి వచ్చాక, కాపలా ఉండేందుకు మంచె మీద ముందుగా ఎండిన కంది కంప పరచి చిన్న గూడూలా పేర్చారు. అదేదో చందమామ కథలో బొమ్మలాగా, సినిమాల్లో చూసిన సీనులాగా అనిపించి, బోలెడు సరదా వేసింది.

రాత్రికి నేనూ వస్తానని మారాం చేసాను. ‘చాలా చలిగా ఉంటుంది, వద్దు!’ అంటే ‘నేను తట్టుకోగలనని’ బీరాలు పలికాను. మా తాత నన్నూ మా చిన్న పిన్నినీ తీసికెళ్ళాడు. తీరా రాత్రి చలికి వణికి పోతూంటే అప్పుడు తొలిసారిగా నాకు అర్ధమయ్యింది, మాటకీ చేతకీ చాలా తేడా ఉంటుందని!

‘ఆఁ తట్టుకోగలం లే!’ అని తేలిగ్గా అనేసుకుంటాం. తీరా ఆ పరిస్థితిని తట్టుకోవాలంటే అందుకు చాలా శక్తి కావాలి.

కానీ… పొలంలో, వ్యవసాయపు పనుల్లో అప్పటి నా అనుభవం నాకు గాఢమైన జ్ఞాపకాలుగా మిగిలి పోయాయి. పొలంగట్టున, తుమ్మచెట్టు నీడలో కూర్చుంటే మధ్యాహ్నపు ఎండలో, పైరు మీది నుండి అప్పుడప్పుడూ వీచే సన్నని గాలి సోకి, గమ్మత్తుగా అనిపించేది. అమ్మమ్మ అన్నం ముద్దలు కలిపి దోసిట్లో పెడితే భలే మజా వచ్చేది.

వ్యవసాయంతో నాకున్న ఈ కొద్దిపాటి పరిచయానికి, చదివిన పుస్తకాలు, తెలుసుకున్న పెద్దల జ్ఞాపకాలు, అనుభవాలు, మరికొంత అవగాహన నిచ్చాయి.

ముందు తరాల వారి వ్యవసాయంలో విత్తన కంపెనీలు లేవు, ఎరువుల కంపెనీలు లేవు, తెగుళ్ళ మందుల కంపెనీలూ లేవు. రైతులు స్వయంగా తమ పొలంలో నుండీ కొన్ని బలమైన మొక్కల్ని ఎంచుకొని, వాటిని శ్రద్ధతో మరింత బలంగా పెంచి విత్తనాలు సేకరించుకునేవారు.

ఈ ఏడు పంట బాగా పండిన వారి పొలాల్లో నుండి తర్వాతి ఏడాదికి విత్తనాలు సేకరించి పంచుకునేవాళ్ళు. ‘పాడి పంట’ అనే నానుడి సాక్షిగా పశుపోషణ వ్యవసాయం పెనవేసుకుని ఉండేవి గనుక ఎరువూ ‘నైదిబ్బల’ పేరుతో సమకూర్చుకోగలిగి ఉండేవాళ్ళు.

పచ్చిరొట్ట ఎరువు వంటి మెళకువలూ తెలిసి ఉండేవాళ్ళు. వేప కషాయాలూ, గోమూత్రాలూ తెగుళ్ళకి వాడేవాళ్ళు(ఈ పద్దతులు మళ్ళీ ఇప్పుడు అనుసరిస్తున్నారు.). పక్షులతో స్నేహం, సహజీవనం… పురుగుల నుండి క్రిమి కీటకాల నుండీ రక్షణ కన్పించేది.

మాంసాహారం తినే మనిషి ముందు కోడి కూరా, తోట కూరా పెట్టారనుకొండి ఏది ఎంచుకుంటాడు? ఖచ్చితంగా కోడి కూరనే!

పిట్టలూ అంతే! పైరు మీద పురుగులూ, క్రిమి కీటకాలూ దొరకుతుంటే పంట కాన పడవు. కంకుల ఏపు బారినప్పుడు డబ్బాల్లో రాళ్ళు పోసి గలగలాడిస్తూనో, వడిసెల తిప్పుతూనో పక్షుల్ని అదిలించుకునేవాళ్ళు. ఎందుకంటే – పైరు ఏపుబారి, కోత కొచ్చినప్పుడు, పిట్టలు తినే పరిమాణం కంటే, అవి వాలటం వలన రాలే గింజల పరిమాణం ఎక్కువ గనుక. అప్పుడు ‘పొలి పొలి’ అంటూ అరుస్తూనో, వడిసెల తిప్పుతూనూ పిట్టల్ని అదిలించడం తప్పనిసరి!

అట్లయ్యీ… కోతలకి ముందు, తొలి కాపు కంకుల్ని కోసుకొచ్చి, గ్రామ దేవత గుడిలో చెట్లకీ, తమ ఇంటి కిటికీలకీ వేలాడ దీసే వాళ్ళు. అది ఆచారంగా పాటించ బడినా, అందులో పిట్టల పట్ల సమాదరణ, సహజీవన సూత్రాలే ఇమిడి ఉన్నాయి.

ఇదంతా వ్యాపారం పేరుతో యూరోపియనులనే సముద్రపు దొంగలు, భారత దేశంలోకి అడుగు పెట్టక ముందు సంగతి! అంత ఖచ్చితంగా ఎలా చెప్పవచ్చునంటే – తమ తెగుళ్ళ మందులు అమ్ముకునేందుకు, పైరు పంటల మీదికి తామే తెగుళ్ళని వదిలే కుత్సితపు బుద్ది, వారి వ్యాపారంలో భాగం గనుక! ఇప్పుడది మనుషుల మీద సైతం, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రయోగించబడటం మనం అనుభవిస్తున్నదే గనుక!

కాబట్టే శతాబ్దాల క్రితం… సమాజంలో కొన్ని మూఢాచారాలే ఉండనీ, అజ్ఞానపూరిత భయాలే ఉండనీ, రోగాలూ కరువు కాటకాలూ, చోర భయాలూ ఉండనీ గాక, ప్రజలు సుఖంగా సౌకర్యంగా బ్రతికేంత సంపద కలిగి ఉండేవాళ్ళు. బ్రతుకు పట్ల సంతృప్తితో ఉండేవాళ్ళు. నిరంతర అసంతృప్తి వాదంతో పరుగులు పెడుతూ ప్రశాంతత కోల్పోయి లేరు.

ఆపాటి, ప్రశాంతత కోల్పోకుండా, నిరంతరం అప్రమత్తం చేసేందుకు తగిన గురువులు ఉండేవాళ్ళు, ఆచార వ్యవహారాలుండేవి. చివరికి బిచ్చ మెత్తుకునేందుకు వచ్చే వాళ్ళు కూడా తత్వాలు పాడేవాళ్ళు. అందుకే వాళ్ళని సాధువులని పిలుస్తూ, ప్రజలు గౌరవించేవాళ్ళు. కొన్ని కులవృత్తుల వాళ్ళు కూడా, బిక్షమడుక్కోవడమే వృత్తిగా కలిగి ఉన్నా… దానికీ గౌరవాదరణలుండింది కూడా ఈ కారణంగానే!

జంగమ దేవతలని సాక్షాత్తూ శివుడి అంశగా తలిచేవాళ్ళు. బుడబుడకల వాళ్ళనీ అంతే! చిన్నపాటి ఇంద్రజాలాలని ప్రదర్శించే ఈ కుల వృత్తి గలవాళ్ళు, గ్రామాలలో ఆదరణని పొందేవాళ్ళు. సోది చెప్పే ఎరుకుల కులవృత్తి కాలక్రమంలో వేశ్యావృత్తిని కూడా సమాంతరంగా పాటించడం జరిగింది.

ఇలాంటి మరికొన్ని కులవృత్తులే గాక, దేశాటన చేస్తూ తత్త్వాలు పాడుతూ తిరిగే వాళ్ళు, చివరికి పశువుల మందలని తోలుకుంటూ దేశాల వెంట వాళ్ళు కూడా, ప్రజలని తగినంత స్ఫూర్తి పరుస్తూ ‘మృత్యువు అనివార్యమనీ, పదార్ధ సంపాదనా పరుగు మితి మీరితే అనర్ధదాయక మనీ’ ఎరుక పరుస్తుండేవాళ్ళు.

నిజానికి కులవృత్తిగా తత్త్వాలు పాడుతూ తిరిగే పామరులే వాళ్ళు. అయితే యాదృచ్చికంగా వినబడినా… పదే పదే వినబడే ఇటువంటి తత్త్వాలు… పాడేవాళ్ళని, వినేవాళ్ళనీ కూడా… ఒక క్షణం కాకపోతే మరోక్షణం లోనన్నా ఆలోచనలో పడవేస్తాయి. పరిణతిని పెంచుతాయి.

దీనికి విపర్యయంగా, నేటి మీడియా, సినిమా వంటి మాధ్యమాలు… పదేపదే దుస్తులు విప్పేసిన దుడ్డు సుందరీ మణులనీ, బక్క చిక్కి ఎముకలు ప్రదర్శించే సన్న సుందరీ మణులనీ (దుస్తులు విప్పటం మాత్రం కామన్ పాయింటు), వాళ్ళని చూస్తూ చొంగ కార్చే మగవాళ్ళనీ (అందులో పూజారి గెటప్ లూ, ముసలి వగ్గు గెటప్ లూ తప్పనిసరి!) చూపిస్తూ ‘జీవితాన్ని ఎంజాయ్ చెయ్యటమంటే ఇదే – ఇలాగే బావుకోవాలి’ అని బ్రెయిన్ వాష్ చేస్తున్నాయి. పసివాళ్ళ దగ్గరి నుండి ముది వయస్సు వాళ్ళ దాకా!

అప్పటిదీ ఇప్పటిదీ కూడా బ్రెయిన్ వాషే కావచ్చుగాక! కనీసం అది సమాజానికీ, సంఘ ప్రశాంతతకీ మేలు చేసే బ్రెయిన్ వాష్! ఎందుకు చెప్తున్నానంటే – ఒకప్పుడు మతాచారాలూ, సాంఘీక కట్టుబాట్లూ ప్రజలని, స్త్రీలని, అణగారిన వర్గాలని బ్రెయిన్ వాష్ చేసాయని, రంగనాయకమ్మలూ, స్త్రీవాదులూ, హేటు వాదులూ తెగ వాదించారు లెండి.

ఏ విషయంలోనైనా పరిమితి దాటితే విషప్రాయమే! అప్పుడు దానిలో అహంకార పూరితుల స్వార్ధమూ, అధికారమూ చేరతాయి.

ఏదేమైనా, ఒకనాడు సమాజంలో ఆచరణలో ఉన్న తత్త్వాలు, ఆచార వ్యవహారాలు ప్రజలని ‘సంపాదన పట్ల భోగలాలస పట్ల మితిమీరిన పరుగు తీయకుండా కొంత నియంత్రించేవి’ అన్నది సత్యం.

చివరికి సంక్రాంతి ముగ్గులలో కూడా ఈ విషయాలు స్పష్టంగా ఆచరణలో ఉండేవి. మా చిన్నప్పుడు, మా అమ్మమ్మ సంక్రాంతి నెల పట్టగానే గీతలతో పెద్ద పెద్ద ముగ్గులు వేస్తూ వాటికి అర్ధాలు చెప్పేది. వాటిల్లో ఒకటి తాబేలు ముగ్గు. గుండ్రని గీతల ఆకృతిలో, ఆరు వైపుల కొన్ని గీతలు బయటికి మలిచేది. ఏమిటిది అంటే “ఏమోనర్రా! ఇది తాబేలు ముగ్గు. సంక్రాంతి నెలలో తప్పకుండా వెయ్యాలి” అనేది.

తర్వాత ఎక్కడో చదివాను, అది గీతా శ్లోకాన్ని గుర్తుకు తెస్తుందనీ, ఆ విధంగా మనిషికి స్థిర బుద్దిని గుర్తు చేస్తుందనీ!

గీతాశ్లోకం:
యదా సంహరతే చాయం కూర్మోంగానీవ సర్వశః
ఇంద్రియా ణీంద్రియార్థేభ్య స్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా||
భావం:
శరీరావయవాలను తన లోపలకు ముడుచుకునే ‘తాబేలు’ వలె, యింద్రియాలను విషయాల నుంచి మరల్చి తన వశ మందుంచుకొనే వాడి బుద్ధియే స్థిరమైంది.

అంతగా ఆచార వ్యవహారాలు ఆధ్యాత్మికత గురించీ, తాత్విక చింతన గురించీ… ఆలోచించని వాళ్ళని కూడా, ఆలోచించేలా ప్రేరిపించేవి. అదే కోవకి చెందినవి తత్త్వాలు, పనిపాటల్లోని పాటలూ!

మచ్చుకి కొన్ని చూడండి.

ఇల్లు ఇల్లని యేవు, ఇల్లు నాదని యేవు
ఇల్లెక్కడే నీకు చిలకా!
వొస్తావు వొంటిగా! పోతావు వొంటిగా!
నడిమినీ మజిలీ ఉత్తి నాటకమే రామ చిలకా!
తోలు తిత్తి ఈ కాయం, తూటులూ తొమ్మిదీ
పోయేది తెలియదే చిలకా!

మరొకటి:
మిడిసి పడకురా నరుడా
మిత్తి వెన్నంటి ఉంది చూడరా!

ఎప్పుడు మీద పడనున్నదో తెలియనిది మృత్యువు. బ్రతికి ఉండగానే నాలుగు మంచి పనులు చేసుకో! వెంట వచ్చేది మంచి చెడు కర్మఫలితాలే గానీ… ఇళ్ళూ వాకిళ్ళూ, చేలూ తోటలూ, నగలూ నాణ్యాలూ కాదని చెప్పే తత్త్వాలివి.

ఫలానా ‘తాత’ తత్వాలు పాడతాడు అంటూ గౌరవంగా చెప్పుకునే వాళ్ళు, ఇలాంటి తత్వాలు పాడే వారి గురించి!

మరిన్ని విషయాలతో తదుపరి టపా.
అందాకా అమ్మ కడుపు చల్లగా అందరికీ మంచి జరగాలి.
సర్వేజనా సుఖినో భవంతు!

కనుచూపు మేర దాకా పరుచుకున్న పచ్చని పొలాలు, కంటి నిండా పరుచుకొని, చిన్నప్పుడు నాన్న చేతుల మధ్య భద్రంగా ఉన్నప్పుడు పొందిన ధైర్యాన్నీ, Protective feeling నీ గుర్తుకు తెస్తుంది.

ఎంత గొప్పగా ఉన్నా, rich గా, భారీగా ఉన్నా… ఏ ఆకాశ హర్మ్యాలూ, ఏ ఫ్లైఓవర్లూ, ఎనిమిది లైన్ల బిజీ జాతీయ రహదార్లూ కూడా… ఇలాంటి సహజ భావనలనీ, పసితనపు గురుతుల్నీ మన కివ్వలేవు.

ఈ సందర్భంలో, చిన్నప్పుడు చదువుకున్న చిన్న కథ ఒకటి చెబుతాను.

అనగా అనగా…

ఒకానొకప్పుడు భాగ్యపురం అనే రాజ్యం ఉండేది. నదీనదాలు, చెరువులూ దొరువులతో చక్కని నీటి వసతి కలిగి ఉండేది. రాజ్యం చుట్టూ అడవులూ కొండలూ ఉండటంతో, ఏటికేడాది, ఆయా ఋతువుల్లో చక్కని వర్షాలు పడేవి. భూమి సారవంతమైనదీ, ఆ రాజ్య ప్రజలు కష్టపడి పని చేసే తత్త్వం గలవాళ్ళూ కావటంతో పంటలు బాగా పండేవి. భాగ్యపురం సుసంపన్నంగా ఉండేది.

ప్రజలంతా కూడా ఏ లోటూ లేకుండా హాయిగా జీవించేవారు.

ఇలా ఉండగా… ఓ యేడాది భాగ్యపురంలో పైర్లు ఏపుగా పెరిగాయి. కోతల కాలం వచ్చింది.

ఓ రోజు ధనలక్ష్మి ధాన్యలక్ష్మి…ఇద్దరూ అదృశ్య రూపంలో భూలోక విహారానికొచ్చారు. మాటల్లో వాళ్ళిద్దరికీ వివాదం ఏర్పడింది. తామిద్దరిలో

‘ఎవరు గొప్ప?

ఎవరిని జనులెక్కువగా ఇష్టపడతారు?

ఎవరినెక్కువగా ఆరాధిస్తారు?’ అని తర్కించుకోసాగారు.

‘నేనేంటే నేనని’ ఇద్దరూ వాదించుకున్నారు. అప్పటికప్పుడే వాస్తవం తేల్చుకోవాలనుకున్నారు. అప్పటికి ఆ దేవతలిద్దరూ భాగ్యపురం పొలాల్లో ఉన్నారు. కోతలైపోయి, కల్లాల్లో పంట నూర్పిడి చేసి, రాశులు పోసి ఉంది. ప్రజలు ధాన్యం సంచుల కెత్తుకుని ఇళ్ళకి పోతున్నారు.

ధనలక్ష్మి ధాన్యలక్ష్మి…దారి కిరుప్రక్కలా బంగారు నాణాలు, రకరకాల ధాన్యమూ రాశులుగా ఉండేలా సృష్టించారు.

ఒక్కసారిగా ప్రజలు దారికి రెండుప్రక్కలా ఉన్న ధాన్యరాశులన్నీ, ధనరాశుల్నీ చూశారు. ఒక్క ఉదుటున తమ చేతుల్లోనూ, నెత్తి మీదనూ ఉన్న ధాన్యపు మూటల్ని పక్కన పారేసి, ధనరాశుల వైపు పరుగులు తీసారు.

ఆబగా అందినంత బంగారు నాణాల్ని మూట గట్టుకుని నెత్తికెత్తుకుని, ధాన్యపు రాశుల్ని తొక్కుకుంటూ, చిమ్ముకుంటూ, చిందులేసుకుంటూ, ఇళ్ళకి పోయారు.

‘చూశావా? జనులందరికీ నేనంటేనే ఎక్కువ ఇష్టం!’ అన్నట్లుగా ధాన్యలక్ష్మిని చూస్తూ కళ్ళెగరేసి నవ్వింది ధనలక్ష్మి. ఆ నవ్వులో విజయగర్వం తొంగి చూస్తోంది. ధాన్యలక్ష్మి కి చాలా బాధనిపించింది. వికలమైన మనస్సుతో అక్కడి నుండి నిష్క్రమించింది.

జనాలకి ఇదేం తెలియదు. ఎంతో ఆనందంగా, ఇంటికి చేర వేసుకున్న బంగారాన్ని చూసి మురిసిపోతూ, కబుర్లు చెప్పుకున్నారు. కాస్సేపలా ఆకలీ దప్పికా అన్నీ మరిచి పోయారు. ఎంత సేపుంటారు అలా?

ఆకలి వేసింది. అన్నం తిందామని ముద్ద ముడితే ఏముంది? మెతుకులన్నీ బంగారమై పోయాయి. బంగారు అన్నం మెతుకులు ఎంతందంగా మెరిసి పోతున్నాయో? కానీ ఏం లాభం? తినలేరు కదా? మళ్ళీ అన్నం వండుకుందామని బియ్యం ముట్టుకుంటే గింజలన్నీ గలగల్లాడుతూ బంగారమై పోయాయి. వంకాయ, బెండకాయ్, టమాటా, పచ్చి మిరపకాయ్… ఏది చూసినా బంగారమే!

కనీసం దాహం తీర్చుకుందామని నీరు, మజ్జిగ, ఏది తీసుకున్నా… అదంతా బంగారు ద్రవంగా ఉంది. అరటి పండు, మామిడి పండు…అన్నీ బంగారమే! జనాలకి ఏం చెయ్యాలో తోచలేదు.

ఆకలి, దాహం… నీరసం వచ్చేసింది. మెల్లిగా వాళ్ళకి తమ తప్పిదమేమిటో తెలిసి వచ్చింది. ధాన్యలక్ష్మిని ధ్యానిస్తూ, క్షమించమని ప్రార్ధించారు.

ఆ తల్లి… దయార్ధ్ర హృదయంతో బిడ్డల తప్పుల్ని మన్నించి అన్నపానీయాలు అనుగ్రహించింది.

ప్రజలు, అవధులు తెలుసుకుని ఆనందించారు.

ఇదీ కథ!

చిన్నప్పుడు ఎక్కడో చదివిన కథ! ఆలోచిస్తే సత్యాన్ని మన బుర్రలకి ఇంకించగల కథ!

నిజంగా ఎంత ధనవంతులైనా, డబ్బూ బంగారం తినలేరు కదా!? పిజ్జా బర్గర్ లన్నా కూడా, అవీ పిండీ కూరగాయలూ, నూనె, మసాలాల వంటి సేంద్రియ పదార్ధాలతో తయారు చెయ్యాల్సిందే గానీ… కరెన్సీ నోట్లో, ఎటీఎం కార్డులతోనో తయారు చెయ్యరు కదా?

అందుకే భద్రాద్రి రామదాసు
“లక్షాధికారులైనా లవణామన్నమే గానీ
బంగారు కణికలు మింగ లేరనుచు మంచి
పలుకే బంగారమాయెనా… కోదండ రామా!”

అంటూ హృద్యంగా సత్యసంకీర్తన చేసాడు.

[ఇటీవల ఈనాడు వంటి దినపత్రికలు ఆదివారపు సంచికల్లో బంగారు తళుకులు అద్దిన చాక్ లెట్లూ, మిఠాయిలూ ఇప్పుడు ధనవంతులైన సెలబ్రిటీలు తింటోన్నారని తెగ రొదపెట్టేసాయి, ఇప్పటికీ అప్పుడప్పుడూ పెడుతూనే ఉన్నాయి.]

ఎంత సుసంపన్నులైనా, భాగ్యవంతమైన దేశాలైనా, ఎన్ని రంగాలలో అభివృద్ది చెందినా… నిర్లక్ష్యం చెయ్యకూడని రంగం వ్యవసాయం!

అలాంటి చోట… దాదాపు ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా మన దేశంలో, వ్యవసాయం ఎంతగా నిర్లక్ష్యానికీ, అధోగతికి గురౌతోందో నేడు అందరికీ ప్రత్యక్షంగా తెలిసిందే!

మూకుమ్మడిగా…పచ్చని వ్యవసాయ భూముల్ని మెరకపోసి రాళ్ళు వేసి రాత్రికి రాత్రి ప్లాట్లుగా మార్చడం, బక్కచిక్కిన రైతుల్ని చావదన్ని మరీ, చక్కటి నీరుపారుదల ఉన్న పచ్చని పొలాలు లాక్కుని, సెజ్ లుగా మార్చడం… నిత్యకృత్యంగా చూస్తూనే ఉన్నాం!

పదవిలో ఉండగా, మాజీ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ‘వ్యవసాయం దండగా’ అన్నాడని ప్రతిపక్షాలు ముఖ్యంగా కాంగ్రెస్ దుమ్మెత్తి పోస్తుంటుంది. అది ‘అసత్యప్రచారం’ అని అతడూ ఎదురు దాడి చేస్తుంటాడు. ఈ వాద ప్రతివాదనల సంగతేమో గానీ, చంద్రబాబు నాయుడు ‘హైటెక్ ముఖ్యమంత్రి’ అనే బిరుదునీ, కిరిటాన్నీ తగిలించుకొని, ప్రపంచపు అంచుల దాకా పెట్టుబడుల సమీకరణ అనే పైకారణంతో ఉరుకులు పెట్టాడు గానీ, వ్యవసాయ రంగం మీద ఇసుమంత దృష్టి కూడా పెట్టలేదన్నది మాత్రం నిర్వివాదాంశం!

ఇక, మొన్నామధ్య, మన ఘన ప్రధాని మంత్రీ, ప్రసిద్ధ ఆర్ధికవేత్తా అయిన మన్మోహన్ సింగ్, కొద్ది రోజుల క్రితం పీఠమెక్కిన మన ముఖ్యమంత్రి కిరణ్ కుమార్ రెడ్డిలు… ‘ఈ రోజుల్లో వ్యవసాయం పూర్తిగా నష్టాలమయం అయ్యిందనీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పరిస్థితి అదేననీ’ సెలవిచ్చారు.

రాజకీయ రంగం, కార్పోరేట్ రంగంతోనూ, నేర ప్రపంచంతోనూ మిళితమై, రైతు నడ్డి విరిచేస్తుంటే… ప్రపంచవ్యాప్తంగా నైనా, దేశవ్యాప్తంగా నైనా, రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా నైనా వ్యవసాయం నష్టభరితం గాక లాభపూరితం ఎలా అవుతుంది?

పెదాలకీ, గోళ్ళకీ వేసుకునే రంగు దగ్గరి నుండీ తలకి రుద్దుకునే షాంపూల దాకా…

విత్తనాల దగ్గరి నుండీ కాలి చెప్పుల దాకా…

ప్రతీ ఉత్పత్తిదారుడూ, తన ఉత్పత్తికి తానే ధర నిర్ణయించుకోగలడు.

అందుక్కావలసిన అన్ని చట్టాలనీ ప్రభుత్వమే చేస్తుంది, అమలు బాధ్యతని కూడా చక్కాగా నిర్వహిస్తుంది.

ఏ దళారీ, మధ్యలో జోక్యం చేసుకోడు.

ఎటూ వినియోగదారుడు నోరుమూసుకుని కొనుక్కుంటాడను కొండి.

అలాగే…

నాడి పట్టుకు రోగం కనిపెట్టి చికిత్స చేసే వైద్యుడూ…

తగవులు పడితే దావాలు వేసి న్యాయం చేస్తాననే లాయరూ…

చదువులు చెప్పి బ్రతుకులు బాగు చేస్తాననే విద్యా సంస్థలూ…

అందరూ…

చివరికి పొలంలోకి దిగి, నాట్లు, కలుపులూ కోతలూ నిర్వహించే కూలీలతో సహా…

అందరూ…

తమ చాకిరికి తామే ధర నిర్ణయించుకుంటారు.

ఏ దళారీ, మధ్యలో జోక్యం చేసుకోడు.

అయితే

ఉత్పత్తి దారుడుగా రైతు, తాను ఉత్పత్తి చేసిన ధాన్యానికి ధర తాను నిర్ణయించుకోలేడు.

తన చాకిరికీ, తాను కార్చిన చెమటకీ, ధర తాను నిర్ణయించుకోలేడు.

అందుకోసమే ప్రభుత్వం కనీస మద్దతు ధర నిర్ణయిస్తుంది. అయినా వెనక తట్టున మిల్లర్లకీ, దళారీలకీ దన్నిస్తుంది.

మిల్లర్లూ, దళారీలు… కాకులూ గద్దల్లా రైతు కష్టాన్ని ఎగదన్నుకు పోకుండా, చట్టాల అమలుని మాత్రం చెయ్యదు. కంటి తుడుపుగా చట్టాలు మాత్రమే చేస్తుంది. అమలుని గాలి కొదిలేస్తుంది.

అలా రైతుని చావగొడితే గానీ… ఆనక వ్యవసాయాన్ని సైతం, కార్పోరేట్ సంస్థలకి అప్పు చెప్పేందుకు వీలు కాదు మరి!

ఇప్పుడు విదేశాలలో వ్యవసాయ ఉత్పత్తి గురించీ, అభివృద్ధి గురించీ చెబుతూ… మీడియా సంస్థలు…

‘ఫలానా దేశంలో ఫలానా ధాన్యం లేదా పంట దిగుబడి ఇన్ని మిలియన్ లేదా ట్రిలియన్ టన్నులనీ, అది ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో ఇంత శాతం అనీ, గతంలో కంటే ఇంత శాతం వృద్ధి చెందిందనీ’ గణాంకాలని తేటతెల్లంగా ప్రచారం చేస్తాయి. పదే పదే ప్రచారిస్తాయి.

కానీ ఒక్కసారంటే ఒక్కసారి కూడా, ఆయా దేశాల్లో వ్యవసాయం బక్క రైతులో దుక్కరైతులో… (ఎవరైతేనేం? వ్యక్తిగతంగా వ్యవసాయం చేసుకునే రైతులు) ఎక్కువ నిర్వహిస్తున్నారో, కార్పోరేట్ సంస్థలు ఎక్కువ నిర్వహిస్తున్నాయో చెప్పరు.

ఎందుకంటే… ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా దేశాల్లో, వ్యవసాయ రంగంలో వేళ్ళూనుకొని ఉంది కార్పోరేట్ సంస్థలూ, పెద్ద పెద్ద పెట్టుబడి దారులూ! రష్యా బోల్ష్విక్ ల దగ్గరి నుండీ ఇప్పటికీ అదే చరిత్ర! అప్పుడప్పుడూ తిరుగుబాట్లూ జరిగినా, నామ రూపాలు మారిన అదే దోపిడి!

వ్యక్తిగతంగా వ్యవసాయం చేసుకు జీవించే రైతు కుటుంబాలని నలిపేసి, రైతుల నడ్డి విరిచేస్తే… ఆపైన కార్పోరేట్ వ్యవసాయానికి అడ్డంకు లుండవు కదా! చంద్రబాబు దగ్గరి నుండి మన్మోహన్ సింగ్ దాకా… పదవిలో కూర్చున్న నాయకులు చేసిందీ, చేస్తోందీ ఆ ‘కార్పోరేట్ సాయమే’.

కాబట్టే – ఎకరా రూపాయి నుండి వంద రూపాయలకి సెజ్ లని, కంపెనీలకీ కట్టబెట్టేసారు. ఎదురు తిరిగిన రైతులని చావగొట్టి రక్తం కళ్ళ చూసారు, చూస్తున్నారు. ఎన్ని సోంపేటలని ప్రత్యక్షంగా చూసాం కాదు?

భారత దేశ రాజ్యాంగంలో ఉటంకింపబడిన కార్మిక చట్టాలేవీ సెజ్ లలో వర్తించవు. అవి యాజమాన్య ఇష్టారాజ్యాలు! ఈ విషయం మీడియా ప్రజలకి చేరేంతగా ఎన్నడైనా ప్రచారించిందా? లేదు! ఎందుకంటే... వ్యవసాయ రంగం ద్వారా భారతదేశం మీద జరుగుతున్న కుట్రలో ప్రధానపాత్ర మీడియాదే గనక!

ఇంకా, గొప్పగా… విదేశాల్లో అవుల మందల్ని మన దేశంలో, మేకల మందల్నీ, గొర్రెల మందల్నీ పెంచినట్లుగా పెంచరనీ, విశాలమైన గడ్డి మైదానాల్లో వేల కొలదీ ఆవుల్ని మల్లేయడానికి హెలికాప్టర్లలో తిరిగే… పశుల కాపరులుంటారని ప్రచారిస్తుంది.

నిజం చెప్పాలంటే… ఆ విశాల క్షేత్రమూ ఆ పశువుల కాపరిది కాదు, వేల సంఖ్యలో పశువులూ అతనివి కాదు, వాటిని మళ్ళించడానికి అతడుపయోగించే హెలికాప్టరూ అతడిది కాదు. అతడొక ఉద్యోగి, అంతే! ఆ ఉద్యోగం ఊడిన మూడు నెలలకే బ్రతుకు రోడ్డున పడే చిరుద్యోగి!

మన దేశంలో రోడ్డు ప్రక్కనా, బీడు భూముల్లో రేగు కంపల్లో, తుమ్మ గుబురుల్లో జీవాల్ని (మేకల్నీ, గొర్రెల్నీ వాళ్ళలాగే పిలుస్తారు.) మేపుకునే పశుల కాపరి, హెలికాప్టర్ లో తిరగక పోవచ్చు.

టై కట్టుకుని మెడలో ఐడెంటిటీ కార్డు తగిలించుకోక పోవచ్చు.

రబ్బరు చెప్పులేసుకుని, ఓ చేతిలో కర్ర, భుజమ్మీద గొంగళీ, పట్టాచుట్టిన ప్లాస్టిక్ సీసాతోనో, మట్టి కుండ (తాబేటి బుర్ర అని పిలుస్తారు)తోనో మంచి నీళ్ళు తీసుకుని, చెట్లమ్మాటా, చేల గట్టమ్మటా జీవాల్ని మేపుకుంటూ బ్రతుకుతుండవచ్చు.

కానీ… అతడి మందలో యాభై మేకలున్నాయన్నా అతడు లక్షాధికారే! స్వతంత్రుడే! షిప్టు ప్రకారం డ్యూటికి పోనవసరం లేనివాడు, ఎవ్వరి ఆజ్ఞనూ పాటించ నవసరం లేదు. ఉద్యోగం ఊడుతుందన్న భయం లేదు.

విదేశాల్లో వ్యవసాయ కార్పోరేట్ సంస్థలకి ఇచ్చినట్లే ఈ పశువుల కాపరలకు కూడా భీమా సరిగా అందేటట్లు చూస్తే, వారూ మరింత ధనవంతులు కాగలరు. ఈ తేడాని మీడియా అసలు వివరించదు. అదీ దాని ప్రచార మాయాజాలం!

నిజానికి మన దేశంలో, ప్రాచీన కాలంలో వ్యవసాయం ఎలా ఉండేదీ అంటే… లాభాల రాశుల్ని ఎవరెస్టు శిఖరాల్లా కుప్ప పోసిందనలేం.

కానీ, రైతు సగర్వంగా, సంతృప్తిగా… వత్తిళ్ళూ ఆయాసాలూ, ఆత్మహత్యలూ లేకుండా… ‘తాను తిని పదిమందికి తిండిపెట్టే మారాజూ’లా ఉండేది. దైన్యంతో… తానే రాజకీయ నాయకుల ముందో, ప్రభుత్వాధికారుల ముందో, దళారీల ముందో, చేతులు ముకుళించుకు నిలబడి లేడు.


ఆనాటి వ్యవసాయం గురించి… నాటి సాహిత్యం, కళలు, చరిత్ర మనకి మరిన్ని ఆధారాలు చెబుతాయి.

మరిన్ని విషయాలతో తదుపరి టపా.

అందాకా అమ్మ కడుపు చల్లగా అందరికీ మంచి జరగాలి.

సర్వేజనా సుఖినో భవంతు!

గతంలోని పల్లెలకీ ప్రస్తుత గ్రామాలకీ, అదే విధంగా పల్లె జీవితాలకీ నగర జీవనానికీ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని సమీక్షిస్తే…

మహాకవి కాళిదాసు తన అభిజ్ఞాన శాకుంతలంలో… అరణ్య మధ్యంలోని ముని వాటికల్లోంచి నగరానికి వచ్చిన కణ్యముని శిష్యులు, శార్జరవుడు, శారద్వతుల సంభాషణలో ‘నగరం తగలబడుతున్న ఇల్లు’లా ఉందంటాడు. [పరుగులు పెడుతున్న జనం కవికి కలిగించిన భావన అది!]

అందమైన ఆ శ్లోకాలని ఓ సారి పరిశీలించండి.

శార్జరవుడు:
మహాభాగః కామం నరపతిరభిన్న స్థితిరసౌ
న కశ్చి ద్వర్ణానామపథమపకృష్ట్యోపి భజతే
తధాపీఠం శశ్వత్పరిచితవివిక్తేన మనసా
జనాకీర్ణం మన్యే హతవహవరీతం గృహమివ!


శారద్వతుడు:
అభ్యక్తమిప స్నాతః శుచిరశుచి మిప
ప్రబుద్ధ ఇవ సుప్తమ్
బద్ధమివ స్వైరగతిర్ణనమిహ
సుఖసంగినమవైమి!

జనసమ్మర్ధంతో కూడిన పురం తగలబడుతున్న ఇల్లువలె వున్నదని ఒక శిష్యుడు అంటాడు. పురప్రజలను చూస్తున్నప్పుడు స్నానం చేసినవాడు, అశుభ్రంగా వున్నవాడిని, పవిత్రుడు దుష్టుడిని, మేలుకుని వున్నవాడు నిద్రితుడిని, స్వేచ్ఛగా వున్నవాడు కారాబద్దుడిని చూస్తే కలిగే ఏవగింపు వంటిది కలగడం సహజమేనని మరొక శిష్యుడు అంటాడు.

భోజుడు కాళిదాసుల కాలం నాటికే నగరాలు తగల బడుతున్న కొంపల్లా కనబడితే, ఈనాటి పరిస్థితి మాటేమిటి?

నగరాలు, పట్టణాలతో పోలిస్తే… పల్లెల్లో ఫ్యాషన్ల ప్రభావం, కృత్రిమత ముద్రా తక్కువ. నిజానికి ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా ద్వారా, నట్టింట తిష్ఠ వేసిన టీవీల్లో కేబుల్ ప్రసారాల ద్వారా, ప్రైవేటు ఛానెళ్ళల్లో సినిమాల హోరు ద్వారా ఫ్యాషన్ల రూపు రేఖా విలాసాలు గ్రామీణుల దాకా ప్రసారమైనా, వాటిని స్వయంగా అనుకరించేందుకు, అంది పుచ్చుకునేందుకు గ్రామీణులు కొంత బిడియ పడతారు.

[మేము ప్రస్తుతం ఉండేది గ్రామీణ ప్రాంతమే! మా చుట్టుప్రక్కల గల పల్లెల్లో పగలు బారెడు పొద్దెక్కాక నైటీల్లో కనబడితే ఎద్దేవా చేయబడటం కద్దు.] అంతేకాదు, గ్రామాల్లో ఫ్యాషన్ గా చలామణి అయ్యే అధునాతన వస్తువులు, తిండి పదార్ధాల లభ్యత కూడా, నగరాలూ పట్టణాలతో పోల్చుకుంటే తక్కువ.

ఆ రకంగా గ్రామాలు ‘ఫ్యాషన్, కృత్రిమత్వం’ అనే ప్రమాణాల్లో నగరాలకి ‘గత కాలం’లో ఉంటాయి. మరో మాటగా చెప్పాలంటే – గ్రామాలు, నగరాలతో పోలిస్తే ప్రకృతికి మరికొంత దగ్గరగా, కృత్రిమత్వానికి దూరంగా ఉంటాయి.

కాబట్టి అనుభూతులూ, భావనల విషయంలో కూడా, గ్రామీణుల స్థితి కొంత మేరకు కాలుష్యరహితంగా ఉంటుంది. అలాగని గ్రామీణులందరూ పోతపోసిన మంచితనాలూ, భావవాదులూ అనిగానీ, నగర వాసులంతా అచ్చొత్తిన పదార్ధ వాదులనీ గానీ అనటం లేదు.

గ్రామీణ జీవితం మరికాస్త ‘తెలియని తనానికి’ దగ్గరగా ఉండటాన, భావ కాలుష్యానికి కూడా కాస్త దూరంగా ఉంటుందంటాను. అదీ సాపేక్షంగానే! ఇది ఇప్పటి పరిస్థితి!

అదే ఒకప్పుడైతే… పల్లె జీవితాలకీ, నగర జీవన శైలికీ చాలా వ్యత్యాసమే ఉండింది. అప్పటికైతే… భావపరంగా గ్రామీణులు ప్రకృతి సహజ పుష్పాలైతే నగర వాసులు ప్లాస్టిక్ పువ్వులూ, కాగితపు పువ్వులూ! గ్రామీణుల నవ్వులు పూల పరిమళాలైతే, నగర వాసుల నవ్వులు ఫెర్ ప్యూమ్ బాటిళ్ళు!

అయితే ఈ సాపేక్ష తారతమ్యత అనుశృతంగా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.

నిజానికి చరిత్ర పరిశీలిస్తే… నగరాలు పల్లెల భవిష్యత్తులైతే, పల్లెలు నగరాల గతాలు.

ఇటీవలి సినిమా ‘ఖలేజా’లో పాటలో మాదిరిగా ‘ఆ మహాశివుడి పాదముద్రలు మోసి మురిసిపోయిన’ కాశీక్షేత్రం… నాడు కాశీ పట్టణమైనా, నేడు కాశీ నగరమైనా, ఒకప్పుడు పల్లె కాశీయే గదా!

ఈ సంబంధం… పల్లె పట్టణాల మధ్యే కాదు, దేశాలైనా అంతే! అభివృద్ధి చెందిన దేశాల గతకాల స్థితిలో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలుంటాయి. వెనక బడ్డ దేశాలు, భవిష్యత్తులో అభివృద్ధి చెందితే, ప్రస్తుత అభివృద్ది చెందిన దేశాల్లా ఉంటాయి. కొద్ది దేశాల ‘గతం’ మరికొన్ని దేశాల ‘వర్తమానం’ అవుతుంది.

ఆ విధంగా విభిన్నదేశాలు, విభిన్న సమాజాలు, అభివృద్ధి పరంగా చూస్తే విభిన్న దశలలో ఉండటమనేది సహజ పరిణామం! ఇది పదార్ధ వాద పరంగా, ఆర్ధిక అభివృద్ధి విషయంలో!

ఆర్ధికాభివృద్ధికి ఇతరమైనదీ, దానికంటే ముఖ్యమైనదీ – భావపరమైన ఉన్నతి! ఏ విధంగానైతే భౌతిక వృద్ధిని నిర్లక్షం చేయకూడదో, అదే విధంగా భావపరమైన అభివృద్ధినీ నిర్లక్ష్యం చెందకూడదు. ఆర్ధిక సంపద ఎంత ముఖ్యమో, భావసంపద కూడా అంతే ముఖ్యమైనది, ఇంకా చెప్పాలంటే ఒకింత ఉత్తమమైనది.

వాస్తవానికి, భారతదేశంలో, పల్లె జీవితం, వ్యవసాయం పెనవేసుకు పోయి, భారతీయ ఆత్మ ఆవిష్కరింప బడుతుంది. ఆత్మ స్వరూపమంటే భగవానుడి బాహ్య రూపమే కదా!

ఒకప్పుడు ‘పనీపాటా’ అంటూ… పనిలో పాటల్ని మిళితం చేసుకుని, పనిని ఆనందిస్తూ గడిపిన భారతీయ రైతులూ, పల్లెలూ… నేడు ఏ స్థితికి ప్రయాణించాయి? ఒకనాడు ‘తాను తిని పదిమందికి తిండి పెట్టిన రైతు, మీసం తిప్పే రైతు మారాజు!’ ఈ రోజు? ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటున్న దుర్బలుడు! ఎందుకింతగా పరిస్థితులు దిగజారి పోయాయి? ప్రశ్న చాలా చిన్నది! జవాబు సుదీర్ఘమైనది!

ఒకప్పుడు గడ్డి మోపు మోసుకొచ్చే పల్లె యువతి వర్ణచిత్రం, అందానికి ఐకాన్! ఈ రోజు? దుస్తులు విప్పేసిన దుడ్డు సుందరి తాలూకూ సినిమా స్టిల్ ఆ స్థానంలో ఉంది.

శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి పునాది రాళ్ళ వంటి ‘కొడవలి, నాగలి’ చేతబట్టిన యువతీ యువకులు సౌందర్యాధి దేవతలు కాకుండా పోయారు. ఈసడింపుకీ గురవుతున్నారు. అక్కడ ప్రారంభమైన ‘భావపతనం, అనుభూతి కాలుష్యం’ పరిస్థితుల్ని మరింతగా దిగజార్చేసాయి.

ఈ రోజు గ్రామాల్లో రైతులు, ఇతర వృత్తుల వాళ్ళూ, జీవన మాధుర్యాన్ని, శాంతీ సంతోషాలనీ, వృత్తి సంతృప్తినీ కోల్పోయారు. వాటినెక్కడ, ఎప్పుడు పారేసుకున్నారో వారికే తెలియదు.

ఈ స్థితి గ్రామీణులది మాత్రమే కాదు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అందరిదీ ఇదే స్థితి.

అంథపాంధుల లాగా ఎడారిలో ఒయాసిస్సు కోసం వెదుకుతున్న స్థితి.

దాహార్తులై, నీటి కోసం ఎండమావుల వెంట, ఆయాసపడుతూ ఆతృతగా పరుగులెడుతున్న స్థితి.

జీవితంలో నిజమైన ఆనందాన్ని కోల్పోయిన స్థితి!

దమ్మిడీల పరుగులో, డబ్బు కుప్పల్లో ఆత్మని పారేసుకున్న స్థితి.

వృత్తిలో, సాంఘిక స్థాయిలో పోటీపడుతూ, ఆ పోటీలో భావాలనీ, అనుభూతుల్నీ పారేసుకున్న స్థితి!

హృదయపు ఆర్ధ్రతనీ, మానవీయ స్పందనలనీ బిజీ షెడ్యూల్ మధ్యలో బిగించేసుకున్న స్థితి!

ఎంతమందికి, ఉదయాన్నే సూర్యకిరణాలకి స్వాగతం చెబుతూ ‘తెల్లారింది లెగండోయ్’ అనే పిట్టల కువకువలని విని ఆనందించేంత తీరిక ఉంది? అసలు కువకువలాడేందుకు పిట్టలకి జాగా ఎక్కడిది?

చీకటి పడుతూ పడుతూ ఉండగానే… రావిచెట్ల మీదా, మర్రిచెట్ల మీదా చేరి, పెద్దపేద్దగా అరుస్తూ, ఉప్పర్ మీటింగ్ పెట్టుకుని, పగలంతా ఆహారాన్వేషణలో తామేం చిత్రాలు చూసాయో నేస్తాలన్నిటికీ చెప్పుకుంటున్నాయా అన్నట్లు చప్పుడు చేస్తూ, ఆ చప్పుళ్ళని రావిచెట్టు ఆకుల గలగలలో కలబోస్తూ, అల్లరల్లరి చేసే పక్షుల గోల ఎంతమంది చూసి ఉంటారు?

సూర్యాపేట పోలీసు స్టేషన్ ఆవరణలోనూ, అచ్చం పేట ఆర్టీసీ బస్టాండు ఎదురుగానూ సాయం సంధ్యలో పిట్టల రొద చూసి, అప్పటికి నాకున్న సమస్యలన్నిటినీ మరిచిపోయిన అనుభవంతో చెప్పగలను, నిజంగా అది అపూర్వ చైతన్యమది!

ఇప్పుడు… సాయంత్రపు నడకకి పొలాల మధ్య, రోడ్డుపై నడుస్తూ వెళ్తుంటే… చేల మీద పంట ఏపుగా పెరిగి, కోతల దశకు చేరుతుండగా… ఆకాశానికి అడ్డం పడి గిరికీలు కొడుతూ, పొలం చుట్టూ తిరిగి, చెట్ల మీద వాలుతూ, చిన్న ముక్కకు ఇరువైపులా ఉన్న కళ్ళల్లో ఆనందాన్ని నింపుకుని, తిక్కతిక్కగా పాడేసే చిన్నిపిట్టల ముఖాల్లో, స్పష్టంగా, సంతోషం ద్యోతకమౌతుంది.

ఆ దృశ్యం ఎంతందంగా ఉంటుందని! కనుచూపు మేరలో కుముద్వని(కుందూ) నదీ ప్రవాహం లీలగా కనబడుతుంటే, ఆ పక్షుల గానం విశ్వకవి రవీంద్రుడి గీతాంజలిలా, ఘంటసాల లలిత గీతంలా, ఎంత మధురంగా ఉంటుందో!!

అసలు పొలాల మీద పంట పచ్చగా ఊగుతుంటే… ఆ పరిసరాల్లో కూడా ఎంత చైతన్యమో! రకరకాల పైరు వాసనలు నింపుకున్న గాలిలోనే, ఏదో తెలియని చైతన్యపు సవ్వడి, నిశ్శబ్దంగా విన్పిస్తుంటుంది.

చిగురు మొదలు, చెట్టుదాకా… ప్రతి అణువు లోనూ భగవంతుడి దివ్యప్రేమ, మన చుట్టూ పరుచు కున్నట్లుంటుంది! మెల్లిగా మన శరీరాన్ని తాకే గాలి, ఆ తడి స్పర్శని, భగవంతుడి ప్రేమ స్పర్శనీ, అనుభూతిలోకి తెస్తుంది.

పచ్చని పొలాలూ, గాలికి ఊగే పచ్చదనం, అచ్చంగా అమ్మఒడి మనల్ని స్వాగతిస్తున్నట్లుంటుంది.

పసిబిడ్డగా ఉన్నప్పుడు, అమ్మ దగ్గరికి ఉరికినట్లుగా మనం!

చేతులు చాచి నవ్వుతూ మనల్ని హత్తుకున్న అమ్మలా ఆ నేల!

కనుచూపు మేర దాకా పరుచుకున్న పచ్చని పొలాలు, కంటి నిండా పరుచుకొని, చిన్నప్పుడు నాన్న చేతుల మధ్య భద్రంగా ఉన్నప్పుడు పొందిన ధైర్యాన్నీ, Protective feeling నీ గుర్తుకు తెస్తుంది.

ఎంత గొప్పగా ఉన్నా, rich గా, భారీగా ఉన్నా… ఏ ఆకాశ హర్మ్యాలూ, ఏ ఫ్లైఓవర్లూ, ఎనిమిది లైన్ల బిజీ జాతీయ రహదార్లూ కూడా… ఇలాంటి సహజ భావనలనీ, పసితనపు గురుతుల్నీ మన కివ్వలేవు.

ఈ సందర్భంలో, చిన్నప్పుడు చదువుకున్న చిన్న కథ ఒకటి చెబుతాను.

మరిన్ని విషయాలతో తదుపరి టపా.
అందాకా అమ్మ కడుపు చల్లగా అందరికీ మంచి జరగాలి.
సర్వేజనా సుఖినో భవంతు!

కారణాలేమైతే నేం గానీ… హఠాత్తుగా అవసరమై… చంద్రబాబు, జగన్ ల వంటి రాజకీయ నాయకులకీ, అనివార్యమై… ముఖ్యమంత్రీ, ప్రధానమంత్రి వంటి ఇతర రాజకీయ నాయకులకీ `రైతు’ ప్రధాన విషయమై పోయిన నేపధ్యంలో… దాదాపు మూడేళ్ళ క్రితం ఆంగ్లంలో వ్రాసి, రెండేళ్ళ క్రితం ప్రచురించిన నా ఆంగ్ల బ్లాగు Coups On World లోని ఈ శీర్షికని, ఇప్పుడు తెలుగులోకి అనువదిస్తున్నాను.

అక్కడక్కడా మార్పు చేర్పులు, ఇటీవలి సంఘటనలు జోడిస్తూ… కొనసాగే ఈ టపాల మాలికలో భారతీయత మీద వ్యవసాయ రంగంతో బాటు, పల్లె జీవనం, నగర పోకడల ద్వారా, సుదీర్ఘ కాలంగా నకిలీ కణిక వ్యవస్థ కొనసాగించిన కుట్ర తీరుని వివరించాలన్నది నా ప్రయత్నం.

ఇక విషయానకి వస్తే…

నిజానికి, వ్యవసాయం, మానవుడి తొలి వృత్తులలో ఒకటి.

మనిషిని సంచార జీవితం నుండి స్థిర జీవితానికి పరిణమింప జేసిన మహత్తర వృత్తి అది!

నాగరికతకి తొలి అడుగు కూడా అదే!

మానవ పరిణామ శాస్త్రం, (ఆంత్రోపాలజీ) చతుష్పాద జంతువు దశ నుండి ద్విపాద జంతువుగా, చివరికి బుద్ధి జీవిగా, మనిషి పరిణామ క్రమాన్ని మనకి వివరిస్తుంది.

ఆరంభ దశలో మనిషి జంతువు లాగానే బ్రతికాడు. ఆహార నిద్రామైధునాలు అతడి ప్రాధమిక అవసరాలు! అయితే మనిషి గమ్యం ‘బ్రతకడం’ అనే చోట ఆగిపోలేదు. కాబట్టే – చుట్టూ ప్రకృతిని పరిశీలించాడు. తనలో తాను ఆలోచించాడు. కార్యకారణ సంబంధాలని వివేచించాడు.

క్రమంగా ఎన్నో విషయాలు నేర్చుకున్నాడు, నేర్చుకుంటూనే ఉన్నాడు. తొలి దశల్లో అడవి జంతువుగా బ్రతుకుతూ, చలి ఎండా వానల నుండి రక్షించుకునేందుకు చెట్ల ఆకులు, బెరళ్ళు, జంతు చర్మాలూ ఉపయోగించటం నేర్చాడు.

ప్రాకృతిక ప్రమాదాలని, జంతువుల దాడుల్ని ఎదుర్కునేందుకు, ఒంటరిగా కంటే గుంపుగా చరించటం శ్రేయోదాయకమని గ్రహించాడు. జంతువుల్ని వేటాడి ఆహారం సంపాదించటంలో గుంపుగా ఉండటమే మరింత ప్రయోజన కరమనీ తెలుసుకున్నాడు.

చెట్ల గుబురుల్లో, కొమ్మల్లో నిదురించటం కంటే కొండ గుహల్లో నిదురించటం భద్రమని అర్ధమయ్యాక గుహల్లో నివసించటం మొదలెట్టాడు. ఒరిపిడికి నిప్పు పుడుతుందన్న ప్రకృతి పరిశీలిన, నిప్పు జంతువుల్ని భయపెడుతుందన్న పరిశీలన, తమ ఆవాసాలని జంతువుల నుండి రక్షించుకునే విధానాన్ని నేర్పింది.

పచ్చి మాంసం, పచ్చి దుంపలు శాకాల కంటే… నిప్పుల్లో కాలిన, మగ్గిన మాంసం, దుంపలు రుచిగా, తినేందుకు సౌలభ్యంగా ఉంటాయని అనుభవం నేర్పింది. ఆ విధంగా తొలి పచనం ప్రారంభమైంది. తాము తిని ఉమిసిన గింజల నుండి మొక్కలు రావటం, అవి చెట్లై వాటి నుండి అవే ఫలాలు రావటం ప్రకృతి నేర్పిన పాఠాలయ్యాయి. మొక్కలతో సహా పశు పక్ష్యాదులకీ, తమకీ నీటి అవసరం, వారి తొలి పరిశీలనల్లో ఉన్నదే!

క్రమంగా కొండ గుహలని పోలిన గుడిసెలని, నీటి వనరుల సమీపంలో నిర్మించడం నేర్చుకున్నాడు. మొక్కలూ, చెట్లూ ఉన్న చోటికి పోయి పండ్లు తెంపుకోవటం గాక తాము ఉన్న చోటే వాటిని పెంచడం నేర్చుకున్నాడు. పరిణామ ప్రక్రియగా… వ్యవసాయం మానవుణ్ణి సంచార జీవితం నుండి మరల్చి స్థిర జాతిగా మార్చింది. అప్పటికే జంతువులతో సహజీవనం నేర్పిన మరిన్ని నైపుణ్యాలు, అవే జంతువుల్ని మచ్చిక చేయటమూ నేర్పింది.

కాలగతిలో నదీ పరివాహ ప్రాంతాల్లో గ్రామాలు వెలిసాయి. అవి పట్నాలూ, నగరాలై మెరిసాయి.

ఆ విధంగా పశుపక్ష్యాదుల్ని వేటాడటం, వ్యవసాయం మానవుడి తొలి వృత్తులైనాయి. పశు పక్ష్యాదుల్ని వేటాడి ఆహారం సంపాదించుకోవటం ప్రమాదాలతోనూ, ప్రయాసతోనూ కూడు కున్నది. అయితే ఫలితం మాత్రం తక్షణమే లభిస్తుంది. ఇన్ స్టంట్ రిజల్టన్న మాట.

తక్షణమే ఆహరం లభిస్తుంది. జంతువుల ఎముకలూ గట్రా అవశేషాలను ఆయుధాలుగా ఉపయోగించు కోవచ్చు. చర్మాన్ని తమ శరీరాన్ని కప్పుకునేందుకు, నివాస ప్రాంతాల్ని కప్పు కునేందుకు ఉపయోగించు కోవచ్చు.

వ్యవసాయంతో ఆహారం లభ్యం కావటానికి జంతువుల వేటతో పోల్చుకుంటే ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. కానీ ఆహర లభ్యత విస్తారంగా ఉంటుంది. జంతు మాంసంలా తక్షణం ఉపయోగించుకోకపోతే కుళ్ళి పోవటం కూడా సాపేక్షంగా తక్కువే!

క్రమంగా మనిషి వ్యవసాయంలోని ప్రయోజనాలు మరిన్ని తెలుసుకున్నాడు, మరి కొన్నిటిని కనుగొన్నాడు. పరికరాలని, జంతువులనీ కూడా వ్యవసాయానికి ఉపయోగించటం నేర్చుకున్నాడు.

మానవ జీవితం ఆటవిక దశ నుండి నాగరికత దిశలోకి పయనించడం ప్రారంభమైనది.

వేల సంవత్సరాలు గడిచాయి. ఎన్నో నాగరికతలు చరిత్ర పుటల్లో చేరాయి.

ఇప్పుడు…ప్రజలు పల్లెల్లో పట్టణాల్లో నగరాల్లో నివసిస్తున్నారు. ఆ రకంగా కొందరు పల్లె దాసులూ, కొందరు పట్టణ వాసులూ అయితే మరి కొందరు నగర బాసులూ అయ్యారు.

ఎక్కడ నివసించినా కొన్ని సానుకూలాంశాలు, కొన్ని ప్రతి కూలాంశాలూ ఉండటం సహజం కదా! (Advantages & Dis advantages అన్నమాట!)

మరిన్ని విషయాలతో తదుపరి టపా.
అందాకా అమ్మ కడుపు చల్లగా అందరికీ మంచి జరగాలి.
సర్వేజనా సుఖినో భవంతు!
~~~~~~~~